Dışişleri tasdiki ne zaman gerekir?

Apostil yaygınlaşmadan önce bir belgenin yurt dışında kullanılması üç ayaklı bir zincir gerektiriyordu: önce Türkiye’deki yetkili makamın onayı, sonra Dışişleri Bakanlığı’nın tasdiki, en sonda hedef ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinin tasdiki. Apostil bu zincirin yerine tek bir şerh koydu.

Frankofon eksende bu zincir neden işlemiyor

Bu sitenin ilgilendiği beş ülke — Belçika, Fransa, İsviçre, Lüksemburg ve Kanada — apostil sözleşmesinin tarafıdır. Türkiye de taraftır. İki taraflı bir ilişkide her iki ülke de sözleşmeye taraf olduğunda üç ayaklı zincir uygulanmaz; belgeye apostil şerhi düşülür ve iş biter.

Dolayısıyla bu sayfaların okurlarının büyük çoğunluğu için Dışişleri tasdiki gündeme gelmez. Apostilin ne yaptığı ve neyi değiştirmediği apostil sayfasında anlatılmıştır.

Eski zincirin hâlâ işlediği durumlar

• Sözleşmeye taraf olmayan ülkeler. Frankofon dünya beş ülkeden ibaret değildir; Afrika’daki bazı Fransızca konuşulan ülkeler sözleşmeye taraf değildir ve orada üç ayaklı zincir işler.
• Apostil kapsamı dışındaki belgeler. Doğrudan ticari ya da gümrük işlemlerine ilişkin idari belgeler sözleşme kapsamı dışındadır; bunlarda ayrı bir tasdik yolu izlenir.
• Makamın kendi iç uygulaması. Nadir de olsa bazı kurumlar, kendi düzenlemeleri gereği ek bir tasdik isteyebilir. Bu bir sözleşme meselesi değil, o kurumun kendi kuralıdır.

Zincirin işlediği hâlde sıra

Üç ayaklı zincirde de kural aynıdır: her tasdik belgeye yeni bir metin ekler ve çeviri en sona kalır. Belgeye önce valilik ya da adalet komisyonu onayı, sonra Dışişleri tasdiki, en sonda temsilcilik tasdiki eklenir. Çeviri, bütün bu şerhler tamamlandıktan sonra yapılır.

Bu zincirin uzunluğu takvimi doğrudan etkiler. Üç makam art arda çalışır, paralel yürümez; planlamayı buna göre kurmak gerekir. Yöntem geriye doğru planlama sayfasındadır.

Konsoloslukta düzenlenen belge ayrı bir konudur

Sık karıştırılan iki şey var: konsolosluğun bir belgeyi tasdik etmesi ile konsoloslukta bir belgenin düzenlenmesi. İkincisinde belge zaten Türk resmî makamınca düzenlenmiştir ve Türkiye’de doğrudan geçerlidir; apostil de tasdik de aranmaz.

Yurt dışındaki Türk konsolosluğunda düzenlenen vekaletname bunun en yaygın örneğidir. Bu belgeye apostil aramak gereksiz işlemler listesinin başında gelir. Fransa ayağındaki karşılığı konsolosluk tasdiki sayfasında ele alınmıştır.

Ters yön: yabancı belgenin Türkiye’de kullanılması

Bir Belçika ya da İsviçre belgesi Türkiye’de kullanılacaksa aynı mantık ters yönde işler: belge kendi ülkesinde apostillenir, Türkiye’de çevrilir ve gerekiyorsa çeviri noterlikçe onaylanır. Apostil sözleşmesi iki yönlü çalıştığı için burada da Dışişleri tasdiki gerekmez.

Ülkeye göre ayrıntılar Belçika belgesi ve İsviçre belgesi sayfalarında toplanmıştır.

Türkiye ayağında ne yapıyoruz

Dosyanızın hangi zincire girdiğini baştan belirleriz. Beş ülkeye giden işlerin neredeyse tamamında apostil yeterlidir ve üç ayaklı zinciri kurmayız; kurmaya çalışmak boş masraf ve boş zaman demektir. Sözleşme dışı bir ülke ya da kapsam dışı bir belge söz konusuysa bunu söyler, zinciri makam makam planlarız.