Kanada göç sistemi: federal ve eyalet

Kanada’ya yerleşmenin tek bir kapısı yok. Federal makamın kendi programları var, eyaletlerin kendi aday programları var ve Québec bunların hiçbirine benzemeyen ayrı bir seçim düzeni işletiyor. Belge hazırlığına başlamadan önce cevaplanması gereken soru şudur: hangi kapıdan giriyorsunuz? Çünkü belge listesi de çeviri kuralı da o kapıya göre değişir.

Üç ayrı yol, üç ayrı kural

Birincisi doğrudan federal yoldur: başvuru federal göç makamına yapılır ve değerlendirme federal ölçütlerle yürür. İkincisi eyalet aday programlarıdır: eyalet sizi aday gösterir, daimî ikamet kararını yine federal makam verir. Üçüncüsü Québec’tir: eyalet göçmenini kendisi seçer ve federal makam yalnız bu seçimden sonra devreye girer.

Üç yolda da daimî ikamet kararı federaldir. Fark, seçim aşamasının kime ait olduğunda ve o aşamada hangi belge kuralının işlediğindedir. Bu ayrımı görmeden yapılan her belge planı eksik kalır.

Federal aşama neyi inceler

Federal makam kimlik, medeni hâl, adli geçmiş, sağlık ve beyan ettiğiniz nitelikleri inceler. Bu aşamanın belge listesi geniştir ama kuralı görece nettir: Fransızca ya da İngilizce olmayan her belge, çevirisiyle birlikte sunulur. Çevirinin kimin yapacağı konusundaki federal koşul, çevirinin bir uygunluk beyanıyla birlikte gelmesidir. Kuralın ayrıntısı federal belge ve çeviri kuralları sayfasındadır.

Bunun pratik sonucu şudur: federal dosyada Türkiye’de yapılan çeviri, gerekli beyan eklendiğinde genellikle kabul edilir. Sitedeki başka birçok ülke sayfasının aksine burada işin tamamını yürütebiliyoruz.

Eyalet aday programları

Québec dışındaki eyaletlerin çoğu kendi işgücü ihtiyacına göre aday gösterir. Aday gösterme kararı eyalete, daimî ikamet kararı federal makama aittir; yani iki aşama arka arkaya işler. Eyaletler kendi belge listelerini yayımlar ve bu listeler federal listeden farklı olabilir, ama çeviri konusunda genellikle federal çizgiyi izler. Programların işleyişi aday programları sayfasında anlatılmıştır.

Québec neden ayrı sayılıyor

Québec, göçmen seçiminde kendi ölçütlerini uygular ve federal seçim havuzunu kullanmaz. Asıl fark ise belge tarafındadır: eyalet, çeviriyi kendi meslek düzenine kayıtlı çevirmenden bekler. Türkiye’de yaptırılan çeviri bu tanıma girmediği için Québec dosyalarında çoğunlukla iş görmez.

Québec’e yerleşmeyi düşünüyorsanız bu sayfadaki federal anlatım tek başına yetmez; eyalet tarafının kendi kuralları Québec göç sistemi sayfasında ayrıca ele alınmıştır. Oradaki kural bu sayfadakinden katıdır ve ikisi çakıştığında katı olan uygulanır.

Çeviri kuralı yola göre değişiyor

Sitenin en çok karıştırılan konusu budur, açık yazalım: federal dosyada Türkiye’de yapılan çeviri, uygunluk beyanı eklendiğinde genellikle kabul edilir; Québec dosyasında kabul edilmez. İki kuralın karşılaştırması federal ile Québec farkı sayfasındadır.

Bunun sonucu doğrudan bütçeye yansır. Québec dışına yerleşecekseniz çeviriyi Türkiye’de yaptırmak makul bir tercihtir. Québec’e yerleşecekseniz aynı tercih ikinci bir çeviri masrafı üretir; o dosyada çeviriyi baştan eyalet tarafında planlamak gerekir.

Hangi yolda olduğunuzu nasıl anlarsınız

Üç soru yeter. Yerleşeceğiniz eyalet Québec mi? Bir eyalet sizi aday gösterdi mi ya da göstermeyi düşünüyor mu? Düzenlenmiş bir meslekte çalışacak mısınız? Üçüncü soru göç dosyasının dışında ayrı bir katman açar: meslek odaları kendi belge dosyalarını ister ve kuralları göç dosyasından katıdır. Bu katman meslek odası sayfasında anlatılmıştır.

Sık yapılan üç planlama hatası

1. Yanlış kuyrukta beklemek. Québec’e yerleşmeyi planlayıp federal seçim havuzunda sıra beklemek, sonucu değiştirmeyen bir bekleyiştir. İki sistemin daveti ayrı yerlerden gelir.
2. Belgeleri erken çevirtmek. Çoğu yolda belge, davet ya da aday gösterme kararından sonra istenir. Kısa ömürlü belgeler bu arada eskir ve yeniden alınır.
3. Tek listeye güvenmek. Federal liste, eyalet listesi ve meslek odası listesi aynı belgeleri farklı biçimlerde isteyebilir; biri için hazırlanan nüsha diğerinde yetmeyebilir.

Türkiye ayağında ne yapıyoruz

Federal yola giren dosyalarda işin tamamı bizde kalabilir: nüfus kayıt örneği, doğum ve evlenme kayıtları ile adli sicil belgesinin vekâletle temini, üniversiteden mühürlü diploma sureti ve transkript istenmesi, belgelerin Fransızca ya da İngilizce çevirisi, çeviriye uygunluk beyanının eklenmesi, gereken kalemlere apostil şerhi düşürülmesi ve ıslak imzalı nüshaların Kanada adresinize gönderilmesi. Kalemlerin nasıl ayrıştığı ücretler sayfasındadır; belge listesinin tamamı ise daimî ikamet belge listesi sayfasındadır.

Bunu işlem açmadan önce söylüyoruz, çünkü sonradan öğrenilen bu bilgi iki kez ödeme demektir.