Fransa — belgenin Türkiye ayağı

Fransız hukukunda resmî senet, kamu görevlisi önünde düzenlenmiş ve yüksek ispat gücü taşıyan belgedir. Türkiye’de sunulduğunda bu güç kendiliğinden aktarılmaz; belgenin nasıl değerlendirileceğini Türk hukuku belirler.

Fransız sisteminde mirasçıları notaire tespit eder; Türkiye’de aynı işi mahkeme ya da noter kararı görür. İki belge işlevsel olarak benzer, hukuken aynı değildir ve biri diğerinin yerine geçmez.

Tek bir doğum belgesini alıp beş frankofon ülkeye gönderdiğinizde beş farklı yol izler. Belge aynıdır; değişen şey nüsha türü, şerh ihtiyacı, çeviriyi yapacak kişi ve sıralamadır.

Hayır. Dil aynıdır, yetkilendirme değildir. Bir ülkede kabul edilen çeviri diğerinde sıfat koşulunu karşılamayabilir. Bu sayfa yanlış varsayımı düzeltir ve gereksiz ikinci çeviriyi önler.

Aynı belge iki ülkeye gidiyorsa soru üç tanedir: kaç nüsha, kaç çeviri, hangi sıra. Üçünü baştan hesaplamak, dosyanın ikinci turunu ve çoğu zaman ikinci kargo masrafını ortadan kaldırır.

Temsilciliklerin yayımladığı çevirmen listeleri bir yetkilendirme belgesi değildir. Listeler çoğunlukla kendi çekincesini taşır: seçim vatandaşa aittir, temsilcilik sorumluluk üstlenmez. “Büyükelçilik onaylı büro” iddiası bu yüzden yanlıştır.

Beş ülke, beş ayrı yapı. Kimi hedefte kayıtlı çevirmen ister, kimi Türkiye’de yapılan çeviriyi kabul eder, kimi kanton kanton değişir. Bu sayfa hangi soruyu kime soracağınızı gösterir; kesin bir kabul tablosu vermez.

İkisinde de Fransızca konuşulur, ama çeviriyi kimin yapacağı konusunda kuralları ayrıdır. Fransa’da yetkilendirme mahkeme listesi üzerinden işler; Québec’te meslek düzenine kayıt aranır. Aynı çeviri iki yerde aynı sonucu vermez.

İlk soru her zaman aynı: hangi yönde gidiyorsunuz? Türkiye’den Fransa’ya giden dosyanın kuralı ile Fransa’dan Türkiye’ye gelen belgenin kuralı ayrıdır ve iki liste birbirinin yerine kullanılamaz.

Bir ülkede oturup diğerinde çalışmak, belge tarafında iki idarenin kuralını aynı anda işletir. Oturulan yerin belediyesi bir belge ister, çalışılan yerdeki kurum başkasını; nüsha sayısı ve dil kararı ikiye katlanır.

Fransa’da kıyılan nikâh Türk nüfus kütüğüne kendiliğinden işlenmez. Tescil edilmediği sürece Türkiye’deki kayıt bekâr görünmeye devam eder ve bu, miras, tapu ve kimlik işlemlerinde somut sorunlar üretir.

Türkiye’de bir miras dosyasını Fransa’dan yürütmek üç belgeye dayanır: mirasçılığı gösteren belge, nüfus kayıtları ve vekaletname. Zincirin en kırılgan yeri, Türk kütüğündeki kayıtların güncel olmamasıdır.

Tapu işlemleri iki ayrıntıya takılır: vekaletnamenin kapsamı ve fotoğraf koşulu, bir de işlem sırasında Türkçe bilmeyen taraf için tercüman bulundurulması. İkisi de önceden çözülür, işlem günü çözülmez.

Fransa’ya vize, öğrenci ve oturum başvurularının prosedür ayrıntıları bu sitede yok. Bu bölüm yalnız Fransız belgesinin Türkiye ayağını anlatır; başvuru tarafı kardeş sitemizde işleniyor ve burada tekrarlanmıyor.

Fransız adli sicil kaydının farklı türleri vardır ve kişiye verilen tür ayrıdır. Türkiye’de kullanılacaksa belge apostillenir, sonra Türkiye’de çevrilip noterlikçe onaylanır; kısa ömürlü olduğu için zincirin sonunda durur.

Şerh yalnız belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamınca verilir; Türkiye’den alınamaz. Fransa’da hangi merciin yetkili olduğu son yıllarda değişti, bu yüzden başvuru gününde makamın kendi yayınından teyit etmek gerekir.

Fransa’da düzenlenmiş bir belgenin Türkiye’de işe yaraması için iki adım gerekir: apostil Fransa’dan alınır, çeviri ve noter onayı Türkiye’de yapılır. Bu yönde çeviri kalemi bizde ve Türk makamının aradığı biçimi doğrudan karşılıyoruz.

Yabancı mahkeme kararı Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Dosyanın çekirdeği üç parçadır: kararın kendisi, kesinleştiğini gösteren şerh ve apostil. Üçü birlikte çevrilir; biri eksikse dosya ilerlemez.

Fransa’da alınmış bir diplomanın Türkiye’de kullanılması için denklik başvurusu yapılır. Zincir standarttır: apostilli diploma ve transkript, Türkiye’de yapılmış noter onaylı çeviri, ardından başvuru dosyası.

Fransız doğum kaydının birden çok nüsha türü vardır ve hepsi aynı bilgiyi göstermez. Türk makamı çoğu zaman ana-babayı gösteren tam nüshayı bekler; özet nüsha ile açılan dosya eksik kalır.

Yabancı sürücü belgesinin Türk belgesiyle değiştirilmesi mümkündür ve karşılıklılık esasına göre yürür. İstenen kalemler arasında belgenin noter onaylı Türkçe çevirisi bulunur; işlem nüfus müdürlüğünde yapılır.

Hizmet birleştirme dosyalarında kurumlar arasında yürüyen yazışma ile sizden istenen belge sık sık karıştırılır. Ayrımı yapmadan çevirtilen kayıt, dosyaya hiç girmeyen bir masraf olur.

Fransa’da evlenirken mal rejimi seçilebilir ve bu seçim notaire önünde bir sözleşmeyle yapılır. Türkiye’de böyle bir sözleşme varsa dosyaya sunulur; ancak hangi sonucu doğuracağını Türk hukuku belirler.

İki meslek aynı adla anılır ama işlevleri örtüşmez. Fransız notaire belgenin içeriğini kurar ve hukuki sonucundan sorumludur; Türk noterinin ağırlıklı işi imza ve suret onayıdır. Fark, miras ve tapu dosyalarında belirleyici olur.

İki yol vardır ve maliyetleri aynı değildir. Konsoloslukta düzenlenen vekaletname Türkiye’de doğrudan kullanılır; Fransız noterinde düzenlenen ise apostil ve Türkiye’de noter onaylı çeviri ister. Fark üç ek adım ve bir kargo turudur.

Aynı kaydın birkaç nüsha türü vardır ve adları farklıdır: tam kayıt, özet, onaylı örnek, icra edilebilir örnek. Hangisinin istendiğini bilmeden verilen sipariş, doğru belgenin yanlış türünü getirir.

Sicil kayıtları ve ana sözleşme, Türkiye’de şube açılışı, ortaklık ve ihale dosyalarında istenir. Zincir aynıdır: apostil Fransa’dan, noter onaylı çeviri Türkiye’de. Ticari çeviride terim disiplini dosyanın kabulünü doğrudan etkiler.

Fransız belgelerini Türkçeye çevirirken dört yerde hata üretilir: kurum adları, tarih biçimi, aksanlı harfler ve büyük harf kuralı. Dördü de belgenin kabulünü etkiler ve dördü de önlenebilir.

Konsolosluk tasdiki istendiğinde mühür belgenin aslına değil, noter mühürlü çeviriye basılır. Bu ayrım sık karıştırılır ve yanlış beklentiyle gidilen randevular boşa gider.

Türk kurum adları, unvanlar ve belge başlıkları Fransızcaya çevrilirken uydurma karşılık üretmek en sık yapılan hatadır. Doğru yöntem özgün adı korumak, açıklamayı ayrı bir notla vermektir.