A

• acte authentique

  Yetkili bir kamu görevlisinin, çoğu zaman notaire’in, biçim kurallarına uyarak düzenlediği ve içeriğine güçlü ispat değeri tanınan senet. Fransız notaire’i ile Türk noteri aynı meslek değildir; yetkileri örtüşmez.

• acte de décès

  Ölüm olayının nüfus siciline geçirilmiş kaydı. Miras dosyasının başlangıç belgesidir; hastanenin verdiği ölüm raporu ya da defin izniyle aynı şey değildir ve mirasçılığı tek başına göstermez.

• acte de mariage

  Evlenme olayının nüfus siciline geçirilmiş kaydı. Çok dilli nüsha seçeneği vardır; aile cüzdanıyla ve evlenme ehliyet belgesiyle karıştırılmamalıdır, çünkü üçü farklı işlevler taşır.

• acte de naissance

  Doğum olayının nüfus siciline geçirilmiş kaydı. Frankofon sistemlerde bu kaydın tam nüshası, ana-baba bilgili özeti ve ana-baba bilgisiz özeti farklı belgelerdir; makam hangisini istediğini açıkça yazar.

• acte de notoriété

  Mirasçıları tespit eden belge. Fransa ve Belçika’da noter, Türkiye’de sulh hukuk mahkemesi ya da noter düzenler. İşlevi Türk veraset ilamına yakındır ama düzenleyen makam ve dayanağı farklıdır; ikisi otomatik olarak birbirinin yerine geçmez.

• acte sous seing privé

  Taraflarca imzalanan, düzenlenmesine bir kamu görevlisinin katılmadığı senet. Geçersiz değildir; ispat gücü daha zayıftır ve resmî şekil aranan işlemlerde tek başına yeterli olmaz.

• apostille

  Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında kullanılan tek adımlık tasdik şerhi. Belgedeki imzayı, imzalayanın sıfatını ve mührü doğrular; belgenin içeriğinin doğru olduğunu söylemez ve çeviri yerine geçmez.

• assermenté

  Yeminli. Sıfat aynı, arkasındaki sistem her ülkede farklı: Belçika’da ulusal sicil, Fransa’da mahkeme listesi, Türkiye’de noter huzurunda yemin. Bir ülkede kazanılan sıfat diğerinde kendiliğinden geçerli olmaz.

• attestation d’emploi

  İşveren yazısı. Deneyimi kanıtlayan belgedir; görev tanımı, çalışma süresi, çalışma biçimi ve ücret bilgisini içermesi beklenir. Eksik yazılmış bir yazı, dosyada deneyimin sayılmamasına yol açar.

• attestation de réussite

  Mezuniyet belgesi. Diploma basılmadan önce, öğrenimin tamamlandığını gösteren geçici belgedir. Süre baskısı olan dosyalarda işe yarar ama her makam kabul etmez; kabul edilip edilmediği başvurudan önce sorulmalıdır.

• attestation de scolarité

  Öğrenci belgesi. Bir öğretim kurumuna kayıtlı olunduğunu gösterir; mezuniyeti değil. Vize, oturum ve aile dosyalarında sık istenir ve tazelik kuralı sıkıdır.

B

• baccalauréat

  Aynı kelime iki ülkede iki farklı düzeyi anlatır: Fransa’da lise bitirme sınavı ve derecesi, Québec’te üniversite lisans derecesi. Dosyada bu fark okunmazsa öğrenim düzeyi yanlış değerlendirilir.

C

• canton

  İsviçre’nin idari birimi. Belge kabul kuralı, çeviri şartı ve oturum işlemleri büyük ölçüde kanton düzeyinde belirlenir. “İsviçre şunu ister” cümlesi bu yüzden çoğu zaman yanlıştır; soru hangi kanton diye sorulmalıdır.

• certificat de capacité matrimoniale

  Kişinin kendi hukukuna göre evlenmesine yasal engel bulunmadığını gösteren belge. Medeni hâli bildiren bekârlık belgesinden farklıdır ve bazı ülkelerde ikisi birlikte istenir.

• certificat de célibat

  Kişinin kayıtlara göre evli olmadığını gösteren belge. Kısa geçerlilik süresiyle bilinir ve bu süre bütün dosyanın takvimini belirler; evlenme ehliyet belgesiyle aynı şey değildir.

• certificat de non-appel

  Bir mahkeme kararına karşı kanun yoluna başvurulmadığını gösteren belge. Türk uygulamasındaki kesinleşme şerhinin işlevsel karşılığıdır; kararın kendisi değildir ve apostil yerine geçmez.

• certificat de résidence

  İkametgâh belgesi. Frankofon ülkelerde belediye, Türkiye’de nüfus müdürlüğü ya da e-Devlet verir. Adresi değil, o adreste kayıtlı olduğunuzu kanıtlar; bu yüzden fatura ya da kira sözleşmesi yerine geçmez.

• certificat de sélection

  Seçim belgesi. Québec’in adayı kendi ölçütlerine göre seçtiğini gösterir; tek başına oturum hakkı ya da giriş izni vermez. Federal aşama ayrıca yürür ve dosyanın ikinci yarısıdır.

• changement de nom

  Ad ya da soyad değişikliği. Dosyadaki asıl sorun değişikliğin kendisi değil, eski ve yeni adın farklı belgelerde ayrı ayrı geçmesidir. Bu durumda iki adın aynı kişiye ait olduğunu gösteren bir belge istenir.

• communauté / région (Belçika)

  Belçika’da yetki iki ayrı katmana bölünmüştür: dil toplulukları eğitim ve kültür gibi konularda, bölgeler ekonomi ve istihdam gibi konularda yetkilidir. Dosyanızın hangi katmana gideceğini bu ayrım belirler.

• commune / mairie

  Belediye. Belçika ve İsviçre’de nüfus kaydı burada tutulur; doğum, evlilik ve ikamet belgeleri belediyeden alınır. Türkiye’de bu kayıtlar nüfus müdürlüğündedir — dosyanın hangi kapıya gideceğini belirleyen fark budur.

• copie certifiée conforme

  Bir belgenin fotokopisinin aslına uygun olduğunun yetkili bir makamca tasdik edilmesi. Onaylanan şey nüshanın aslıyla aynılığıdır; belgede yazanların doğruluğu değildir ve çeviri onayı hiç değildir.

• copie intégrale

  Bir nüfus kaydının bütününü, ana-baba bilgilerini ve kenar şerhlerini içeren nüsha. Kurumun kendi düzenlediği tam kayıt örneğidir; bir fotokopinin tasdik edilmesiyle karıştırılmamalıdır.

• cycle / crédits (ECTS)

  Öğrenim döngüleri ve kredi sistemi. Çeviride krediler başka bir sisteme dönüştürülmez, olduğu gibi aktarılır; dönüştürme işi değerlendirme makamına aittir ve çevirmenin yapması dosyayı zayıflatır.

D

• déclaration d’intérêt

  Niyet beyanı. Québec’in göç sisteminde havuza girmenin ilk adımıdır: profil bildirilir, davet gelirse başvuru açılır. Beyanın kendisi bir başvuru değildir ve belge yüklemesi bu aşamada istenmez.

• diplôme

  Diploma. Dosyalarda çoğu zaman aslı ya da onaylı sureti istenir; fotokopi kabul edilmez. Üstündeki mühür, imza ve varsa güvenlik ibareleri de çeviriye girer, çünkü belgenin bütünlüğünü gösteren kısım orasıdır.

E

• engagement de parrainage

  Sponsorluk taahhüdü. Aile dosyalarında, ülkede bulunan kişinin gelen yakınına belirli bir süre destek olacağını taahhüt etmesidir. Hukuki sonuç doğuran bir yükümlülüktür ve dosyanın kabulü buna bağlanabilir.

• équivalence de diplôme

  Diploma denkliği. Bir diplomanın hedef ülkedeki karşılığının belirlenmesidir. Yetkili makam ülkeye ve amaca göre değişir; çeviri bu sürecin girdisidir, sonucu değil.

• état civil

  Kişinin doğum, evlenme, boşanma ve ölüm gibi kişisel hâline ilişkin kayıtların tamamı ve bu kayıtları tutan idari sistem. Türkiye’de bu alan Nüfus ve Vatandaşlık İşleri idaresine karşılık gelir.

• évaluation comparative

  Québec’in karşılaştırmalı değerlendirmesi. Diplomanızın Québec sistemindeki genel karşılığını gösteren bir görüştür; diploma tanınması ya da meslek icra hakkı değildir. Bu ayrım dosyalarda en çok yanlış anlaşılan noktadır.

• expert traducteur (interprète)

  Fransa’da bir istinaf mahkemesinin bilirkişi listesine kayıtlı çevirmen. Liste mahkeme düzeyinde tutulur ve yenilenir; bu unvan Belçika sicili, Québec meslek odası kaydı ya da Türk yemin zaptı ile değiştirilemez.

• extrait Kbis

  Fransız ticaret sicil kaydı örneği. Şirketin varlığını, unvanını, adresini ve temsilcisini gösterir. Türkiye’deki işlevsel karşılığı ticaret sicil tasdiknamesidir; ikisi aynı bilgileri farklı düzende verir.

• extrait plurilingue

  Uluslararası bir düzenleme uyarınca çok dilli standart form üzerinde verilen nüfus kayıt özeti. Taraf ülkeler arasında çeviri ve çoğu zaman tasdik ihtiyacını ortadan kaldırır; taraf olmayan ülkelerde işe yaramaz.

F

• fiche familiale d’état civil

  Bir ailenin nüfus kayıt bilgilerini tek sayfada toplayan özet belge. Fransız idaresinde artık bu adla düzenlenmez; frankofon Kuzey Afrika belgelerinde sık geçer ve vukuatlı nüfus kayıt örneğiyle birebir aynı değildir.

G

• greffe

  Mahkeme kalemi. Dosyaların kaydını tutan, karar örneği ve şerh taleplerinin yapıldığı birimdir. Kesinleşme şerhi ve karar sureti gibi belgeler doğrudan buradan istenir; avukat olmadan da başvurulabilir.

H

• huissier de justice

  Frankofon hukuk sistemlerinde tebligat, tespit ve icra işlerini yürüten adalet görevlisi. Türk sisteminde işlevleri icra dairesi, tebligat memurluğu ve bazı hâllerde noter arasında dağılmıştır; tek bir karşılığı yoktur.

J

• jugement de divorce

  Boşanmaya karar veren mahkeme hükmü. Kararın kendisi kesinleşmiş olduğu anlamına gelmez; makamlar çoğu zaman kesinleşmeyi gösteren ek belgeyle birlikte ister ve yabancı kararın tanınması ayrı bir süreçtir.

L

• légalisation

  Belgedeki imza ve mührün, birbirini takip eden makamlarca zincirleme doğrulanması. Apostilin işlemediği hâllerde uygulanır ve dışişleri ile hedef ülke temsilciliği halkalarını içerir; apostille eş anlamlı değildir.

• légalisation de signature

  Bir belgedeki imzanın, imza sahibine ait olduğunun yetkili makamca onaylanması. Belgenin içeriğine ilişkin hiçbir şey söylemez ve tasdik zinciri anlamındaki légalisation ile karıştırılmamalıdır.

M

• mention marginale

  Nüfus kaydının kenarına sonradan düşülen resmî not: evlenme, boşanma, tanıma, ad değişikliği, ölüm. Ayrı bir belge değildir ve özet nüshalarda görünmeyebilir; bu yüzden tam nüsha istenir.

O

• ordre professionnel

  Meslek odası. Québec’te düzenlenmiş mesleklerde çalışmak odaya kayıtlı olmayı gerektirir. Oda unvanı korur, kayıt şartlarını ve dosyada istenen çeviri türünü belirler; devlet dairesi değildir ama kararı bağlayıcıdır.

P

• permis de travail

  Çalışma izni. Oturum izninden ayrı bir karardır ve yetkili makam ülkeye göre değişir: Kanada’da federal düzey belirleyicidir, Belçika’da yetki bölgelere dağılmıştır. Dosyada istenen belgeler bu yetki haritasına göre şekillenir.

• préfecture

  Fransa’da yabancıların oturum işlemlerini yürüten idari birim. Türkiye’deki valiliğe yakın bir konumdadır ama görev alanı aynı değildir; nüfus kayıtları belediyede tutulur, préfecture bu kayıtları düzenlemez.

• preuve de fonds

  Mali yeterlilik kanıtı. Başvuranın kendini geçindirebileceğini gösteren belgelerdir. Çeviride tutarlar başka para birimine dönüştürülmez; dönüştürme değerlendirme makamının işidir ve çevirmenin yapması belgeyi tartışmalı hâle getirir.

• procuration

  Vekaletname. Bir kişiye sizin adınıza işlem yapma yetkisi verir. Türk konsolosluğunda Türkçe düzenlenen vekaletname Türkiye’de doğrudan kullanılır; çeviri ve şerh gerekmez. Bu, en sık kaçırılan tasarruftur.

• programme d’études / ders içerikleri

  Ders içerikleri. Denklik ve meslekî tanınma dosyalarının en hacimli parçasıdır; bütün müfredatın çevrilmesi çoğu zaman gereksizdir. İstenen derslerin listesini önceden almak dosyayı belirgin biçimde küçültür.

R

• reconnaissance professionnelle

  Meslekî tanınma. Bir mesleği hedef ülkede icra edebilmek için gereken karardır ve diploma denkliğinden ayrı yürür. Denklik alınmış olması bu kararı vermez; iki süreç farklı makamlarda ve farklı ölçütlerle işler.

• regroupement familial

  Aile birleşimi. Bir ülkede yasal olarak bulunan kişinin yakınlarını yanına aldırmasıdır. İstenen belgeler ülkeye göre değişir ama çekirdek aynıdır: bağı kanıtlayan nüfus kayıtları, tam nüsha hâlinde.

• relevé de notes

  Transkript. Denklik ve karşılaştırmalı değerlendirme dosyalarının çekirdek belgesidir. Tüm dönemleri kapsaması ve not ölçeğinin belgenin üstünde açıklanmış olması beklenir; eksik dönem dosyayı geri çevirir.

• résidence permanente

  Daimî ikamet. Süresiz oturma ve genellikle çalışma hakkı verir; vatandaşlık değildir. Kanada’da kararı federal makam verir, Québec’e yerleşecekler için önce eyaletin seçim adımı işler.

S

• sceau / cachet

  Sceau kurumu temsil eden mühür, cachet ise kaşedir. İkisi de belgenin parçasıdır ve çeviride aktarılır; okunamayan bir mühür atlanmaz, çeviride durumu belirtilerek gösterilir.

• statuts de société

  Şirket ana sözleşmesi. Şirketin kuruluş metnidir: unvan, amaç, sermaye yapısı ve karar organları burada tanımlanır. Ticari dosyalarda sicil kaydıyla birlikte istenir ve hacmi nedeniyle kapsamı önceden daraltılmalıdır.

• supplément au diplôme

  Diploma eki. Programın içeriğini ve düzeyini standart bir biçimde anlatır. Denklik dosyalarında ayrıca istenir ve çoğu zaman ders içeriklerinin uzun uzun çevrilmesini gereksiz kılar; bu yüzden ilk sorulacak belgelerdendir.

T

• titre de séjour

  Oturum izni belgesi. Bir ülkede yasal olarak bulunma hakkını gösterir; çalışma hakkını kendiliğinden vermez. Türü ve süresi ülkeye göre değişir ve dosyada hangi türün istendiği açıkça yazılıdır.

• traducteur agréé

  Québec’te çevirmenlik mesleğini düzenleyen meslek odasına kayıtlı, unvanı korunan çevirmen. Göç, denklik ve meslek odası dosyalarında istenen çeviri türü budur; unvan bir devlet görevinden değil, meslek düzenine kayıttan doğar.

• traducteur juré

  Belçika’da adalet idaresinin tuttuğu ulusal sicile kayıtlı, mahkeme önünde yemin etmiş çevirmen. Belçika makamlarına sunulan çevirilerde bu kişinin imzası, mührü ve sicil numarası aranır; Türkiye’de kazanılan yeminli tercüman sıfatı bu sicilin yerine geçmez.

• traduction certifiée

  Çevirmenin, metnin asıl belgeye uygun olduğunu tarih ve imzayla beyan ettiği çeviri. İfade tek başına hangi ülkede kimin yetkili sayıldığını söylemez; o tanımı her zaman belgeyi isteyen makam yapar.

• traduction libre

  Altında çevirmen beyanı, mühür ya da yemin bulunmayan çeviri. Kalitesizlik anlamına gelmez; resmî geçerlilik taşımaz. Bilgi amaçlı okuma ve ön inceleme için yeterli, makama sunum için değildir.

• traduction officielle

  Bir makamın kendi dosyasında kabul ettiği çeviri türü. Hukuken tanımlı tek bir kategori değildir: hangi çevirinin “resmî” sayıldığını belgeyi isteyen kurum belirler, çevirmen ya da tercüme bürosu değil.

• travailleur frontalier

  Sınır işçisi. Bir ülkede oturup düzenli olarak başka bir ülkede çalışan kişidir. Cenevre ve Lüksemburg çevresinde yaygındır; belge dosyalarında oturulan ve çalışılan ülkenin ayrı ayrı belgeleri istenir.