Fransız notaire ile Türk noteri arasındaki fark

Türkçede iki meslek de “noter” diye anılır ve bu, dosyalarda gerçek sorunlar üretir. Fransa’da bir notaireye gidip “imzamı onaylatacağım” diyen kişi, çoğu zaman beklediğinden çok farklı bir hizmetle karşılaşır; Türkiye’de Fransız noter belgesini eline alan memur da aynı şaşkınlığı yaşayabilir.

Fransız notaire ne yapar

Notaire, kamu görevi yürüten bir hukukçudur. Yaptığı iş yalnız imza doğrulamak değildir: sözleşmenin içeriğini kurar, tarafları bilgilendirir, hukuki denetimini yapar ve düzenlediği belgenin sonucundan sorumludur. Bu yüzden bir Fransız satış senedi ya da mirasçılık belgesi, altındaki imzanın ötesinde bir ağırlık taşır. Kavramın kendisi resmî senet sayfasında ele alınmıştır.

Türk noterinin işi nasıl kurulur

Türk noterliği de resmî bir görevdir, ancak günlük iş hacminin ağırlığı imza onayı, suret onayı ve tercüme onayıdır. Türk noteri ayrıca düzenleme biçiminde belge de hazırlar ve bunların ispat gücü yüksektir; fakat taraflara hukuki danışmanlık verip sözleşmenin içeriğini kurma rolü Fransız notaire ile aynı ölçüde değildir.

Fark nerede sonuç doğuruyor

1. Miras dosyalarında: Fransa’da mirasçılığı notaire belirler; Türkiye’de mirasçılık belgesi mahkeme ya da noter kararına dayanır. İki belge işlevsel olarak benzer, hukuken aynı değildir.
2. Tapu işlemlerinde: Fransa’da taşınmaz devri notaire önünde yapılır; Türkiye’de devir tapu müdürlüğünde gerçekleşir ve noterin rolü vekaletname ile sınırlıdır.
3. Sözleşmelerde: Fransız senedi içerik denetiminden geçmiştir; Türk noter onayı çoğu zaman yalnız imzayı doğrular.

Türkiye’de tapu devri notere gitmez

Bu, Fransa’dan gelen okurların en sık yanıldığı noktadır. Türkiye’de taşınmaz mülkiyeti tapu müdürlüğünde devredilir; noterde yapılan satış vaadi sözleşmesi mülkiyeti geçirmez. Ayrıntı tapu işlemleri sayfasındadır.

Çeviride sıfatı olduğu gibi bırakın

Fransız belgesindeki notaire sıfatını Türkçe metinde “noter” diye çevirmek teknik olarak yapılır, ama belgenin niteliği hakkında yanlış beklenti üretebilir. Uygulamada özgün sıfatı korumak ve gerekiyorsa çevirmen notu düşmek daha güvenlidir; yöntem çevirmen notu sayfasında anlatılmıştır.

Apostil açısından ne değişir

Noter belgeleri her iki ülkede de kendi ülkelerinin yetkili makamınca şerhlenir. Türkiye’de noterde düzenlenmiş bir belgenin şerhi valilikten değil, adliyedeki Adalet Komisyonu Başkanlığından alınır. Fransız notaire belgesinde şerh yolu ise Fransa’da belirlenir; ayrıntı apostil sayfasındadır.

Bu sayfa neden var

Çünkü bu fark hiçbir yerde anlatılmıyor ve dosyaların yarısı buradan tıkanıyor. Bir Fransız senedini Türk noterine götürüp “aynısını yapın” demek de, Türk vekaletnamesini notaire önünde kullanmayı beklemek de sonuçsuz kalır. İki sistem birbirinin karşılığı değil, birbirinden farklı iki yapıdır.

Pratik sonuç: neyi kimden isteyeceksiniz

Türkiye’de yapılacak bir işlem için Fransa’dan belge alacaksanız, notaire’den isteyeceğiniz şey bir onaylı örnektir ve üzerine apostil düşürülmesi gerekir. Türkiye’de yapılacak bir onay içinse Türk noterine gidersiniz ve orada istenen şey imza ya da suret onayıdır. İki ihtiyacı tek ziyaretle karşılamak mümkün değildir; dosyayı kurarken hangi adımın hangi ülkede olduğunu yazın.