Québec’te “yetkili çevirmen” kimdir?

Québec dosyalarında sık geçen “yetkili çevirmen” ifadesi, herhangi bir profesyonel çevirmeni değil, eyaletin meslek düzenine kayıtlı kişiyi anlatır. Bu kayıt bir unvandan ibaret değildir: kişinin mesleki sorumluluğu düzenin denetimine tabidir ve kaydı üçüncü kişilerce doğrulanabilir.

Kayıt neyi güvence altına alıyor

Değerlendirmeyi yapan kurum, çevirinin arkasında sorumluluğu tanımlı bir kişinin bulunmasını ister. Kayıtlı çevirmenin mesleki yükümlülükleri, disiplin süreci ve doğrulanabilir bir sicili vardır. Bu yapı, çevirinin içeriğine ilişkin bir uyuşmazlıkta kime başvurulacağını belirler.

Türkiye’deki yeminli tercümanlık da bir sorumluluk doğurur, ancak zincir farklıdır: tercüman noter huzurunda yemin eder ve zapt yalnız o noterlikte geçerlidir. Sistem Türk makamları için kurulmuştur; yabancı bir makamın kaydı doğrulaması pratikte mümkün değildir.

Mühürde ne bulunur

Kabul edilen bir çeviride çevirmenin adı, meslek düzenindeki kayıt bilgisi, mühür ve tarih bulunur. Çevirmen ayrıca çevirinin kaynak belgeye uygunluğuna dair bir beyan ekler. Bu beyan, çevirinin hangi belgeye ait olduğunu da gösterir; bu yüzden çeviri ile asıl birlikte sunulur.

Bir çevirinin nasıl göründüğü ve hangi ögeleri taşıdığı örnek çeviri sayfasında anlatılmıştır.

Kaydı nasıl doğrularsınız

Çevirmenin kaydı, meslek düzeninin kendi üye kayıtları üzerinden kontrol edilir. Bir hizmet sağlayıcının “yetkili çevirmenlerle çalışıyoruz” demesi tek başına yeterli değildir; dosyanız reddedilirse sorumluluk sizde kalır. Çeviriyi kimin yapacağını ve kaydının doğrulanabilir olup olmadığını baştan sormak, dosyayı koruyan en basit adımdır.

Aynı özen bizim için de geçerlidir: Québec’in istediği çeviriyi yapamayacağımızı söylüyoruz, çünkü kayıt sistemi bizim bulunduğumuz ülkeye ait değil. Bunun yerine yapabildiğimiz işi ayrı bir sayfada sayıyoruz.

Fransa, Belçika ve İsviçre’de durum

“Yetkili çevirmen” tanımı frankofon ülkelerde aynı değildir. Fransa’da istinaf mahkemesi listesindeki bilirkişi, Belçika’da ulusal sicile kayıtlı yeminli çevirmen, İsviçre’de bazı kantonlarda kantonun kendi listesindeki kişi aranır. Dört ülke de Fransızca konuşur ama yetkilendirme sistemleri ayrıdır.

Bu yüzden bir Fransızca çeviri her frankofon ülkede geçerli olmaz. Karşılaştırma beş ülke tablosunda verilmiştir.

Dosyanızı korumak için üç soru

1. Çeviriyi yapacak kişi hangi sistemde kayıtlı ve kaydı doğrulanabilir mi?
2. Belge hangi makama gidiyor — göç dosyası mı, meslek odası mı, denklik değerlendirmesi mi?
3. Mühürler ve şerhler çeviriye dâhil edilecek mi?

Üç sorunun cevabı netleşmeden çeviri siparişi vermek, dosyanın en pahalı adımını şansa bırakmaktır.

“Onaylı çeviri” ifadesi tek başına ne söyler?

Fransızcada sık geçen traduction certifiée ifadesi, çevirmenin bir uygunluk beyanı eklediğini anlatır. Ancak bu beyanın kimin tarafından verildiği ülkeye göre değişir: bazı sistemlerde herhangi bir profesyonel çevirmen beyan verebilir, bazılarında yalnız kayıtlı kişi. Bu yüzden bir hizmet sağlayıcının “onaylı çeviri yapıyoruz” demesi, çevirinin sizin dosyanızda kabul edileceği anlamına gelmez.

Doğru soru şudur: bu çeviriyi yapacak kişi, benim başvuracağım makamın tanıdığı sistemde kayıtlı mı? Cevabı yazılı almak, dosyayı korumanın en düşük maliyetli yoludur.

Kayıt neden ülkeye bağlı

Çevirmen yetkilendirmesi bir meslek düzenlemesidir ve düzenleme yetkisi ülkelerde, hatta Kanada’da eyaletlerde ve İsviçre’de kantonlardadır. Uluslararası tek bir “yeminli çevirmen” sicili yoktur. Aynı kişi iki ülkede birden kayıtlı olabilir, ama bu ayrı iki kayıt demektir; biri diğerini kendiliğinden kapsamaz.

Bu yapı, çevirinin ucuz olduğu yerde yaptırıp her yerde kullanma fikrini işlemez kılar. Belge nereye gidiyorsa, çeviri o sistemin tanıdığı kişiden alınır.

Çevirmenle iletişime geçerken sorulacaklar

Québec tarafında bir çevirmenle çalışacaksanız dört bilgiyi baştan netleştirmek dosyayı korur: kayıt bilgisinin doğrulanabilir olup olmadığı, mühürlerin ve şerhlerin çeviriye dâhil olup olmadığı, teslim biçimi (basılı mühürlü nüsha mı, elektronik mi) ve teslim süresi. Bu dördü yazılı olarak teyit edildiğinde, sonradan çıkan “bunu da çevirtmeniz gerekiyor” sürprizleri büyük ölçüde ortadan kalkar.

Belgeleri gönderirken de aynı özen gerekir: eksik sayfa, okunmayan tarama ya da yanlış nüsha, çeviriyi yapan kişinin değil sizin sorumluluğunuzdadır ve dosyayı geciktirir.