Yemin zaptı ve neden noterliğe bağlıdır

“Yeminli tercüman” ifadesi Türkiye’de tek bir merkezî sicile değil, noterlik uygulamasına dayanır. Bir tercüman, dil bildiğini belgeleyerek bir noterliğe başvurur ve orada yemin ederek bir zapt düzenletir. O zapt, tercümanın o noterlikte çeviri yapabileceğini gösterir.

Zapt taşınmaz

Bu sayfanın tek cümlelik özeti şudur: yemin zaptı, yalnız alındığı noterlikte geçerlidir. Ankara’da bir noterlikte zaptı bulunan tercümanın çevirisi, başka bir noterlikte onaylanamaz. O noterlikte onay isteniyorsa, çeviriyi orada zaptı bulunan bir tercüman yapmalıdır.

Sonuç pratiktir ve pahalıdır: onay alınacak noterlik sonradan değişirse çeviri yeniden yaptırılır. Aynı metin, aynı belge, ikinci kez ödeme.

Bu neden bu kadar sık sorun oluyor

Çünkü noterlik çoğu zaman en sona, işlem gününe bırakılır. Kişi çeviriyi bir yerde yaptırır, sonra işlemin yapılacağı makamın yakınındaki bir noterliğe gider ve orada onay alamaz. Özellikle tapu, nüfus ve mahkeme işlemlerinde makam, kendi çevresindeki bir noterliği fiilen dayatır.

Aynı sorun yurt dışına giden dosyada da çıkar: çeviri yapıldıktan sonra apostil için adalet komisyonuna gidileceği anlaşılır, ancak şerh ancak noter onaylı belgeye düşer ve onay alınacak noterlik belirlenmemiştir. Makam seçimi apostil makamı sayfasında anlatılmıştır.

Doğru sıra: önce noterlik, sonra çeviri

Onay gerekecek dosyalarda karar sırası tersine çevrilir. Önce hangi noterlikte onay alınacağı belirlenir, sonra çeviri o noterliğe göre planlanır. Bu, sıra kuralının küçük ama en çok tekrarlanan uygulamasıdır.

Onayın gerekip gerekmediğini ise makam söyler; noter onayı hangi dosyada gerekir sayfasında dosya türüne göre ayrılmıştır.

Zapt neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz

• Kanıtlar: tercümanın kimliğini, beyan ettiği dilleri ve o noterlik nezdinde yemin ettiğini.
• Kanıtlamaz: çevirinin doğruluğunu, tercümanın uzmanlık alanını, hedef ülkedeki bir sicile kaydını.

Bu ayrım, noter onayının kapsamıyla aynı mantığa dayanır ve noter neyi onaylar sayfasında ayrıntılandırılmıştır. Hedef ülkede kimin çeviri yapabileceği ise bambaşka bir sorudur: hangi çevirmen nerede geçerli sayfasına bakın.

Yabancı dilde beyan ve tercüman huzurda

Noterlikte vekaletname, muvafakatname ya da beyan düzenlenirken taraflardan biri Türkçe bilmiyorsa işlem tercüman huzurunda yapılır ve tercüman da zapta imza atar. Bu, çeviri onayından farklı bir işlemdir: burada tercüman yazılı bir metni değil, sözlü beyanı aktarır.

Bu tür işlemlerde tercümanın o noterlikte zaptının bulunması yine şarttır. Hizmetin kapsamı noterde tercüman sayfasında, tapu işlemlerindeki karşılığı tapuda tercüman sayfasında anlatılmıştır.

Ücret tarafında ne anlama geliyor

Yemin zaptının varlığı bir ücret kalemi doğurmaz; onay işlemi doğurur ve bu kalem üçüncü taraf kalemidir. Kesin tutar, belge notere ibraz edildiğinde noterlikçe hesaplanır. Kalemin hangi bileşenlerden oluştuğu ücret yapısı sayfasında, hizmet kalemlerinin ayrışması ücretler sayfasında yazılıdır.

Türkiye ayağında ne yapıyoruz

Dosya açılırken ilk sorduğumuz sorulardan biri şudur: onay hangi noterlikte alınacak? Cevap belliyse çeviriyi o noterliğe göre planlarız. Belli değilse, onay gerekip gerekmediğini makamdan teyit ettirmeden çeviriyi başlatmayız. Ankara’da yürüyen işlemlerde noterlik randevusunu ve tercüman huzurunda yapılacak işlemleri biz kurarız; yurt dışındaysanız bunun için vekaletname yeterlidir.