Notlar dönüştürülmez, aktarılır

Transkriptini çevirtmeye götüren çoğu kişi iyi niyetle bir şey ister: “Notlarımı oradaki sisteme göre yazın, anlaşılsın.” Bu istek dosyayı kurtarmaz, tersine zora sokar. Çeviride not dönüştürmek, belgenin söylemediği bir şeyi belgeye yazmaktır.

Çevirinin işi aktarmaktır

Resmî çeviri, kaynak belgenin tam ve doğru aktarımı olduğunu beyan eder. Dörtlük bir ortalamayı başka bir ölçeğe çevirdiğinizde ortaya çıkan sayı kaynak belgede yoktur; dolayısıyla beyan da doğru olmaz. Görevli iki belgeyi yan yana koyduğunda sayılar tutmaz ve sorun, dosyanın en kötü yerinde — güvenilirlik başlığında — açılır.

Aynı ilke tarihler, numaralar ve para birimleri için de geçerlidir; genel çerçeve çeviride neler dönüştürülmez sayfasında toplanmıştır.

Ölçek açıklaması belgenin parçasıdır

Türk transkriptlerinin çoğunda not sisteminin açıklaması bulunur: harf notlarının sayısal karşılığı, geçme notu, ortalama hesabı ve varsa kredi sistemi. Bu açıklama süs değildir; değerlendirmeyi yapan kurumun karşılaştırmayı yapabilmesi için tek dayanağıdır.

Açıklama transkriptin arkasındaysa ya da ayrı bir sayfadaysa çeviriye o sayfa da dâhil edilir. Üniversitede böyle bir açıklama basılmıyorsa, ölçeği gösteren ayrı bir yazı istemek dosyayı belirgin biçimde güçlendirir.

Dönüştürme yetkisi kimde

Karşılığı belirlemek değerlendiren kurumun işidir; zaten yapmak üzere başvurduğunuz iş budur. Meslek odaları da kendi ölçütlerini uygular ve gerektiğinde ders içeriğine bakar. Çevirmenin bu karara ortak olması, kurumun kendi işini önceden yapmış görünmek anlamına gelir. Karşılaştırmanın nasıl yürüdüğü karşılaştırmalı değerlendirme sayfasında anlatılmıştır.

Çevirmen notu nereye kadar

Çevirmen, belgede yazan bir şeyi açıklamak için not düşebilir: bir kısaltmanın açılımı, elle yapılmış bir düzeltme, okunamayan bir alan. Notun sınırı burada biter. “Bu not şuna denk gelir” biçiminde bir cümle, açıklama değil değerlendirmedir ve çevirinin dışındadır. Notun kullanım alanı çevirmen notu sayfasında ele alınmıştır.

Kredi, AKTS ve ders saati

Aynı kural kredi kalemleri için de işler. Yerel kredi, AKTS ve haftalık ders saati farklı şeyleri ölçer ve birbirine dönüştürülmez. Transkriptte hangileri yazıyorsa hepsi aktarılır; eksiltmek de bir tür dönüştürmedir. Transkriptin taşıması gereken kalemler transkript sayfasında verilmiştir.

Sayı biçimi ayrı bir tuzak

Ondalık ayracı Türkçede virgüldür; İngilizce yazımda noktadır. Ortalamanın ayracını değiştirmek, sayıyı olduğu gibi bırakmak değildir — bazı okurlarda bambaşka bir değer üretir. Biçim kuralları tarih ve sayı biçimi sayfasında anlatılmıştır.

Türkiye’deki denklik alışkanlığı yanıltıyor

Yanılgının kaynağı büyük ölçüde alışkanlıktır: Türkiye’de yurt dışı diplomaları için yapılan işlemlerde not karşılıkları resmî bir çizelgeye göre belirlenir ve bu çizelge herkesin görebildiği bir metindir. Oradan gelen kişi, aynı çizelgenin ters yönde de bulunduğunu varsayar ve çevirmenden onu uygulamasını bekler.

Böyle bir ters çizelge yoktur. Karşılaştırma, kurumun kendi ölçütleriyle ve dosya bazında yapılır; iki üniversitenin aynı ortalaması aynı sonucu vermeyebilir. Çevirinin bu kararı önceden vermesi, dosyaya yardım değil, karşı taraf için düzeltilmesi gereken bir hata ekler.

Dönüştürülmüş bir çeviri elinizdeyse

1. Transkriptin aslıyla çeviriyi yan yana koyun; ortalama ve harf notları birebir aynı mı bakın.
2. Ölçek açıklamasının çeviride bulunduğunu doğrulayın.
3. Fark varsa dosyaya koymadan düzeltilmiş nüsha isteyin; sonradan gelen bir soru bu düzeltmeden çok daha pahalıya mal olur.

Türkiye ayağında ne yapıyoruz

Ölçek açıklamasının belgede bulunması, çoğu zaman doğru nüshanın istenmesine bağlıdır: kısa özet çıktılarda açıklama basılmaz. Üniversiteden tüm dönemleri ve ölçek açıklamasını kapsayan mühürlü transkriptin istenmesi, gerekiyorsa ölçeği gösteren ek yazının talep edilmesi, apostil takibi ve nüshaların gönderimi bizim yürüttüğümüz adımlardır. Talebin nasıl yazılacağı mühürlü transkript sayfasında anlatılmıştır.