Hukuk ve noterlik: Québec’in ayrı sistemi

Kanada’nın diğer eyaletleri özel hukuklarını ortak hukuk (common law) geleneğine göre kurar; Québec ise özel hukukunu medeni hukuk geleneği üzerine, kendi medeni kanunuyla düzenler. Bu tek cümlelik fark, hukuk diplomasıyla gelen kişinin bütün planını değiştirir: Québec’te yürütülen bir hukuk kariyeri, Ontario’da yürütülecek olandan farklı bir eğitim ve kayıt yolundan geçer.

Neden bu ayrım önemli

Türkiye’nin özel hukuku da medeni hukuk geleneğine dayanır. Bu, Türk hukuk mezununun Québec’te işini kolaylaştırmaz ama kavram dünyasını tanıdık kılar: sözleşme, aynî hak, miras ve kişiler hukuku benzer bir mantıkla kurgulanmıştır. Buna karşılık kamu hukuku, usul hukuku ve federal düzenlemeler ortak hukuk çerçevesinde işler; ikisi aynı dosyada yan yana bulunur.

Pratik sonuç şudur: bir hukuk diplomasının değerlendirilmesi, mühendislik ya da sağlık dosyasından daha çok içerik incelemesi gerektirir ve sonuç genellikle “eksik yok” değil, “şu dersleri tamamlayın” biçiminde çıkar.

Avukatlık ve noterlik iki ayrı meslek

Québec’te avukatlık ve noterlik ayrı mesleklerdir ve her birinin kendi odası vardır. Kabaca söylenirse avukat uyuşmazlık ve temsil tarafında, noter ise sözleşme, taşınmaz ve miras işlemlerinin düzenlenmesi tarafında çalışır. İkisi arasında geçiş kendiliğinden olmaz; her biri kendi kayıt yolunu ister.

Bu yapı, Türkiye’deki noterlik anlayışından da farklıdır. Türk noteri işlemleri onaylar ve tasdik eder; Québec noteri hukukçu sıfatıyla işlem düzenler ve danışmanlık verir. Türk noterinin ne yaptığı noter onayı sayfasında anlatılmıştır ve karıştırılmamalıdır.

Yol genellikle üniversiteden geçer

Yabancı hukuk diplomasıyla gelen kişilerde olağan yol, odanın belirlediği eksikleri bir Québec üniversitesinde tamamlamaktır. Bunun için önce diplomanın incelenmesi, sonra tamamlama programına kabul, ardından oda tarafından istenen eğitim ve staj dönemi gelir. Sürecin her adımı ayrı bir başvurudur ve kendi belge listesini taşır.

Üniversite başvurusunun belge tarafı üniversite başvurusu sayfasında anlatılıyor. Karşılaştırmalı değerlendirme belgesinin bu dosyada ne işe yaradığı ve neye yaramadığı ise denklik belgesi sayfasında yazılıdır.

Türkiye’den istenen belgeler

• Hukuk fakültesi diploması ve mezuniyet belgesi.
• Tüm dönemleri kapsayan transkript ve not ölçeği açıklaması.
• Mezuniyet yılına ait ders içerikleri; özellikle özel hukuk derslerinin kapsamı.
• Avukatlık stajı yaptıysanız staj bitirme belgesi ve baro kaydı yazısı.
• Baro sicilinde disiplin cezası bulunmadığına dair yazı.
• Çalışma belgeleri ve sosyal güvenlik hizmet dökümü.
• Adli sicil belgesi.

Ders içeriklerinin nasıl toplandığı ders içerikleri sayfasında, transkriptin kapsamı transkript sayfasında ele alınmıştır.

Çeviri burada teknik bir iştir

Hukuk belgelerinin çevirisinde asıl güçlük dil değil, kurum karşılıklarıdır. Bir ders adının ya da bir sicil kaydının hedef sistemdeki en yakın terime çevrilmesi bilgi kaybı üretir; doğru yaklaşım kaynağa sadık kalmak ve gerektiğinde açıklama düşmektir. Kurum ve unvan adlarının nasıl yazıldığı kurum adları sayfasında anlatılmıştır. Çevirinin kimden isteneceği ise çeviri kuralı sayfasında yazılıdır.

Hukuk diplomasının başka kullanımları

Odaya kayıt tek yol değildir. Hukuk eğitimi, uyum ve göç alanındaki idari görevlerde, şirketlerin uyum birimlerinde, sigorta ve bankacılıkta karşılık bulabilir; bu görevlerin çoğu oda kaydı gerektirmez. Bu durumda dosyanın ağırlığı diploma ve deneyim belgelerine kayar. Diplomanın Türkiye tarafındaki kullanımı Québec diploması sayfasında ters yönüyle ele alınmıştır.

Türkiye ayağında ne yapıyoruz

Fakülteden mühürlü diploma sureti, tam transkript ve mezuniyet yılına ait ders içeriklerinin temini; barodan sicil ve staj yazılarının alınması; adliyeden adli sicil belgesinin çıkarılması; mahkeme kararı ya da adlî nitelikli belge varsa doğru apostil makamına yönlendirme ve başvuru takibi; ıslak imzalı nüshaların bütünlüğü bozulmadan gönderimi bizim yürüttüğümüz işlerdir. Apostil makamının nasıl seçildiği makam sayfasında anlatılmıştır.