Türkiye–Kanada sosyal güvenlik anlaşması

Kanada’da çalışmış ya da çalışacak bir Türk vatandaşının en çok sorduğu şey şu: Türkiye’deki primlerim boşa mı gidiyor? İki ülke arasında sosyal güvenlik alanında ikili bir anlaşma bulunduğu için cevap kural olarak hayır — ama mekanizmayı bilmeden başvurmak dosyayı yıllarca bekletebiliyor.

Anlaşma ne yapar, ne yapmaz

Bu tür anlaşmaların ortak mantığı şudur: bir ülkedeki süre tek başına aylık bağlamaya yetmiyorsa, diğer ülkedeki sigortalılık süresi de dikkate alınarak hak koşulunun sağlanıp sağlanmadığına bakılır. Süreler birleştirilir, ama aylıklar birleşmez: her ülke kendi mevzuatına göre kendi süresine düşen payı öder ve iki ayrı ödeme yapılır. Anlaşmanın kapsamı, hangi sigorta kollarını içerdiği ve koşulları kurumun kendi güncel yayınından teyit edilmelidir; sitede madde numarası ve süre yazmıyoruz.

Anlaşma ayrıca aynı dönem için iki ülkede birden prim ödenmesini önleyen düzenlemeler içerebiliyor. Geçici görevle gönderilen çalışanlar için bu, dosyanın en pratik faydasıdır.

Québec ayrı bir muhataptır

Kanada’nın kamu emeklilik düzeni tek parça değildir: Québec kendi emeklilik kurumunu ve kendi anlaşma metnini işletir. Québec’te çalıştıysanız muhatabınız federal kurum değil, eyaletin kendi kurumudur ve dosyanız oradan yürür. Eyalet tarafı Québec emeklilik ve sosyal güvenlik sayfasında ele alınmıştır. Hem federal hem Québec kapsamında süreniz varsa iki dosya birlikte planlanır ve çeviri kuralı da eyalet tarafında değişir.

Başvuru hangi ülkeden yapılır

Genel işleyiş, yaşadığınız ülkedeki kuruma başvurmanız ve o kurumun karşı ülkedeki kurumla yazışmasıdır. Kanada’da yaşıyorsanız dosya oradan açılır; Türkiye’ye dönmüşseniz sosyal güvenlik kurumuna başvurulur. Kurumlar arasında giden formlar resmî yazışma niteliğindedir ve bunların ayrıca çevirisi istenmez. Çeviri, sizin doğrudan sunduğunuz belgeler için gündeme gelir.

Hizmet dökümü dosyanın omurgası

Türkiye’deki sigortalılık geçmişinizi gösteren hizmet dökümü, beyanınızı bağımsız bir kayıtla desteklediği için dosyanın en ağır belgesidir. Dökümün kesintisiz bir dönemi kapsaması, işveren adlarını ve prim gün sayılarını göstermesi beklenir. Aynı belge göç ve çalışma izni dosyalarında da kullanılıyor; kullanım biçimi iş deneyimi belgesi sayfasında anlatılmıştır. Emeklilik dosyasına özgü kalemler ise emeklilik belgeleri sayfasındadır.

Nüfus belgeleri neden isteniyor

Aylık bağlanırken eş ve çocuk durumu, medeni hâl ve gerekiyorsa ölüm kaydı sorulur. Karşılığı nüfus kayıt örneği ve ilgili nüfus kayıtlarıdır; ayrıntı nüfus kayıt örneği sayfasındadır. Ölüm aylığı ve dul-yetim dosyalarında bu belgeler ana kalem hâline gelir. Nüfus belgeleri çok dilli düzenlenebiliyor olsa da Kanada, çok dilli nüfus belgelerinin dayandığı uluslararası düzenlemenin tarafı değildir; alınabiliyorsa da kabulünü yazılı teyit ettirin. Belgenin çerçevesi çok dilli belge sayfasındadır.

Çeviri, apostil ve zincir

Doğrudan sunduğunuz Türkçe belgeler İngilizce ya da Fransızca çevirisiyle verilir. Kanada 2024 başında apostil sistemine geçtiği için Türkiye’den giden belgede apostil şerhi yeterlidir; ayrıca konsolosluk tasdik zinciri kurulması gerekmez. Bu, önceki yıllardaki anlatımların eskidiği bir noktadır. Apostilin ne olduğu apostil sayfasında, federal dosyanın çeviri kuralı ise federal belge kuralları sayfasındadır.

Türkiye ayağında ne yapıyoruz

Emeklilik dosyasının Türkiye tarafı bizde kalabilir: sosyal güvenlik hizmet dökümünün vekâletle çıkarılması, prim ve hizmet kayıtlarına ilişkin yazışmaların yürütülmesi, nüfus kayıt örneği ile gereken nüfus kayıtlarının temini, belgelerin İngilizce ya da Fransızca çevirisi, çevirmen beyanının hazırlanması, apostil şerhinin düşürülmesi ve ıslak imzalı nüshaların gönderimi. Vekâletin nasıl kurulacağı vekaletname sayfasında, kalemlerin nasıl ayrıştığı ücretler sayfasındadır.