Yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme farkı

Türkiye’de çeviri onayı iki katmanda işler ve müşterilerin çoğu bu iki katmanı tek şey sanır. Birinci katman, çeviriyi yapan kişinin bir noterlikte yemin zaptı bulunmasıdır. İkinci katman, o çevirinin ayrıca noterlikçe onaylanmasıdır. İkisi aynı şey değildir ve her dosyada ikincisi gerekmez.

Birinci katman: yemin zaptı

“Yeminli tercüman” ifadesi Türkiye’de merkezî bir sicile değil, noterlik uygulamasına dayanır. Tercüman, dil bildiğini belgeleyerek bir noterliğe başvurur ve orada yemin ederek bir zapt düzenletir. Zapt, o kişinin o noterlikte çeviri yapabileceğini gösterir.

Buradan çıkan sonuç dosyanızı doğrudan etkiler: zapt taşınmaz. Bir noterlikte zaptı bulunan tercümanın çevirisi başka bir noterlikte onaylanamaz; o noterlikte onay isteniyorsa çeviriyi orada zaptı bulunan bir tercüman yapmalıdır. Ayrıntısı yemin zaptı sayfasındadır.

İkinci katman: noter onayı ve kapsamı

Noterlik onayı, belgenin üzerine bir şerh, bir mühür ve bir yevmiye numarası ekler. Şerhin ne dediği önemlidir: noterlik çevirinin içeriğinin doğru olduğunu onaylamaz. Tespit ettiği şey, çeviriyi yapan kişinin kimliği ve o kişinin ilgili noterlikte yeminli olmasıdır.

Fark teorik değildir. Çeviride bir terim hatası varsa sorumluluk çevirmene aittir; noterlik metni okuyup değerlendirmez ve buna yetkili de değildir. Kapsamın tamamı noter neyi onaylar sayfasında yazılıdır.

“Noter onaylı” bir kalite belgesi değildir

Bu cümleyi yazmak sektörde alışılmış değil, ama doğru olan bu. Müşterilerin çoğu “noter onaylı çeviri” ifadesini bir kalite işareti sanıyor; oysa ifade, metnin denetlendiğini değil, imzanın kime ait olduğunun kayda geçtiğini gösterir.

İkinci bir yanlış anlama da buradan doğuyor: “noter onaylattım, artık her yerde geçer.” Geçmez. Hedef makam kendi siciline kayıtlı çevirmen istiyorsa Türk noter şerhi bu koşulu karşılamaz; o makam için şerh, kimlik tespitinden ibarettir. Konu hangi çevirmen nerede geçerli sayfasında ayrıntılandırılmıştır.

Peki onay ne işe yarar

1. Türkiye’deki makamlar için. Tapu, nüfus, mahkeme ve konsolosluk işlemlerinde onaylı nüsha aranır.
2. Apostilin kapısını açmak için. Apostil resmî bir işleme düşer. Tercümanın imzası tek başına böyle bir işlem değildir; noterlikçe onaylandığında ortaya noterlik işlemi çıkar ve şerh o işleme düşürülebilir.
3. İzlenebilirlik için. Yevmiye numarası, işlemin hangi noterlikte ve hangi tarihte yapıldığını gösterir; sonradan doğrulanabilir.

İkinci maddenin pratik sonucu şudur: “çevirinin de apostilli olması” istenen dosyalarda noterlik adımı atlanamaz. Makam seçimi apostil makamı sayfasında anlatılmıştır.

Hangisi ne zaman yeterli

Tablo tipik uygulamayı gösterir, taahhüt değildir. Dosya türüne göre ayrıntı noter onayı hangi dosyada gerekir sayfasındadır.

Sıra: önce noterlik seçilir, sonra çeviri planlanır

Onay gerekecek dosyalarda karar sırası tersine çevrilir. Önce hangi noterlikte onay alınacağı belirlenir, sonra çeviri o noterliğe göre planlanır. Çoğu kişi tersini yapar: çeviriyi bir yerde yaptırır, işlem gününde makamın yakınındaki bir noterliğe gider ve orada onay alamaz.

İkinci sıra kuralı belgenin aslıyla ilgilidir: aslına eklenecek kurum onayı ve apostil çeviriden önce tamamlanır. Sonradan eklenen her şerh çevrilmemiş kalır ve çeviri yenilenir. Hesabı yanlış sıra sayfasında çıkarılmıştır.

Ücret tarafında ne değişir

Noterlik kalemi bizim hizmet ücretimizin içinde değildir; üçüncü taraf kalemidir ve teklifte ayrı satır olarak durur. Kesin tutar, belge notere ibraz edildiğinde noterlikçe hesaplanır. Kalemin hangi bileşenlerden doğduğu noter ücreti sayfasında, hizmet kalemlerinin ayrışması ücretler sayfasında yazılıdır. Gereksiz alınan onaylar dosyayı yalnız pahalılaştırır; gerekip gerekmediğini önce makamdan teyit ettirin.