Çeviride en sık yapılan beş hata

Çeviri kaynaklı ek belge taleplerinin büyük kısmı beş başlıkta toplanıyor. Beşi de çevirinin dil kalitesiyle ilgili değil; hepsi, çevirinin ne olduğuna dair yanlış bir varsayımdan doğuyor. Çeviri bir yorum değil, belgenin başka dildeki aynasıdır.

1. Notu hedef sisteme dönüştürmek

Transkriptteki notu Kanada ölçeğine çevirmek, iyi niyetle yapılan ama dosyayı zora sokan bir müdahaledir. Çevirmenin yetkisi metni aktarmakla sınırlıdır; bir notun karşılığını belirlemek, değerlendirmeyi yapan kurumun işidir. Dönüştürülmüş not, belgede olmayan bir bilgi olarak görünür ve belgenin güvenilirliğini zedeler.

Doğru yol, not ölçeği açıklamasını üniversiteden isteyip belgeyle birlikte sunmaktır. Sebep ve sonuçları not dönüştürme sayfasında ayrıntılı yazılmıştır.

2. Kurum adını çevirmek

Üniversite, bakanlık, mahkeme ve nüfus müdürlüğü adları çevrilmez; olduğu gibi aktarılır ve gerekiyorsa parantez içinde açıklaması verilir. Çevrilmiş bir kurum adı, hedef ülkedeki hiçbir kayıtla eşleşmez: görevli o adı doğrulamak istediğinde karşılığını bulamaz.

Aynı kural diploma adları, bölüm adları ve unvanlar için de geçerlidir. Ayrıntı kurum adları sayfasındadır.

3. Mühür, kaşe ve şerhleri atlamak

En yaygın hata budur ve çoğu zaman fark edilmez, çünkü çeviri okununca eksiksiz görünür. Oysa belgeyi resmî kılan unsurlar metinde değil, altındadır: mühür, imza satırındaki unvan, tarih ve sayı bloğu, arka yüz şerhleri ve varsa apostil. Bunlar çeviride yoksa belge eksik sayılır.

Hangi unsurların çeviriye girdiği mühür çevirisi sayfasında tek tek sayılmıştır.

4. Ad yazımını belgeden belgeye değiştirmek

Türkçe harflerin Latin karşılığı belgelerde farklı yazılabiliyor; eski diplomalarda, evlilik sonrası soyadı değişikliğinde ve nüfus kayıtlarının eski kayıtlarında bu fark sık görülür. Dosyadaki her belgede aynı kişinin adının aynı yazılması beklenir; farklıysa görevli iki ayrı kişiden söz edildiğini düşünebilir.

Esas alınacak yazım pasaporttakidir. Konunun tamamı ad yazımı sayfasında, farkın nasıl belgelendiği ise isim ayniyat belgesi sayfasında ele alınmıştır.

5. Eksik sayfa sunmak

Transkriptin bir döneminin atlanması, diploma ekinin unutulması, belgenin arka yüzünün taranmaması ve çok sayfalı kararların yalnız hüküm kısmının sunulması aynı sonucu doğurur: dosya eksik sayılır ve talep düşer. Sayfa numaralarının hem asılda hem çeviride görünmesi bu hatayı görünür kılar.

Dosyanın nasıl dizileceği dosya düzeni sayfasında anlatılıyor.

Altıncı hata: yanlış tarafta çeviri yaptırmak

Yukarıdaki beşi çevirinin içeriğiyle ilgilidir; altıncısı ise dosyayı baştan yanlış kurar. Québec eyalet dosyasında çeviri, eyaletin kendi meslek düzenine kayıtlı çevirmenden istenir. Bu dosyalara Türkiye’de yaptırılan çeviriyi koymak, çevirinin kalitesinden bağımsız olarak ikinci bir masraf doğurur.

Hangi dosyada nerede çeviri yaptırılacağı karar tablosunda, yetkili çevirmenin tanımı ise yetkili çevirmen sayfasında yazılıdır.

Küçük görünen ama sık rastlanan üç ayrıntı

• Tarih biçimi: gün ve ay sırası iki ülkede farklı okunabilir; belirsiz bırakılan tarih yanlış anlaşılır. Kural tarih ve sayı sayfasındadır.
• Belge numarası: seri, cilt ve sayı hanelerinin birebir aktarılması gerekir; bir hane hatası doğrulamayı imkânsız kılar.
• Açıklama eklemek: çeviriye çevirmenin kendi açıklamasını eklemek, belgede olmayan bilgi üretir. Gerekiyorsa köşeli parantezle ve not olarak belirtilir.

Teslim öncesi kontrol

Bu beş hatanın hepsi, çeviriyi teslim almadan önce yapılan kısa bir karşılaştırmayla görülür. Belgeyi ve çevirisini yan yana koyup şu sırayla bakın: sayfa sayısı aynı mı; her mühür ve kaşenin karşılığı var mı; tarih, sayı ve seri numaraları birebir mi; ad yazımı pasaporttaki gibi mi; not ve kurum adları dönüştürülmemiş mi. Genişletilmiş liste kontrol listesi sayfasındadır.

Türkiye ayağında ne yapıyoruz

Bu hataların önemli bir kısmı belge tarafında önlenir: transkripti bütün dönemleriyle ve not ölçeği açıklamasıyla üniversiteden istemek, arka yüz dâhil tam nüsha temin etmek, mührü net basılmış belge almak, ad yazımındaki farkları baştan tespit edip gerekiyorsa isim ayniyat belgesini hazırlatmak. Bunlar bizim yürüttüğümüz işlerdir ve dosyanın en uzun süren ayağıdır. Süreç belge temini sayfasında anlatılıyor.