Veraset ilamı ve miras belgeleri

Miras dosyalarında en sık sorulan soru şudur: “Türkiye’den veraset ilamı aldım, Québec’te işimi görür mü?” Cevap, ilamın işe yaramadığı değil; oradaki işlemi tek başına açmadığıdır. Sebebi, iki düzenin mirasçılığı farklı yollarla ispat etmesidir.

İki sistem, iki ispat yolu

Türk hukukunda mirasçılık, mirasçılık belgesiyle (veraset ilamı) gösterilir. Bu belgeyi noterlikler ya da sulh hukuk mahkemeleri düzenler; içinde mirasçılar ve pay oranları yazar.

Québec, özel hukukunu medeni hukuk geleneğine göre ve kendi medeni kanunuyla düzenler. Mirasçılığın ispatı burada kendi usulü içinde yapılır: mirasın kime geçtiğini gösteren belge, o düzenin kendi kurallarına göre ve genellikle bir noter işlemiyle üretilir. Türk veraset ilamı bu belgenin yerine geçmez; işlemi yapacak kişiye sunulan bir yabancı kayıttır. Québec’in ayrı hukuk düzeni hukuk ve noterlik sayfasında anlatılmıştır.

Türk veraset ilamı nedir, nasıl alınır

Veraset ilamı, murisin ölümüyle mirasçı sıfatını kazananları ve paylarını gösterir. Noterlikten alınabildiği hâller ile mahkeme kararı gerektiren hâller farklıdır: yabancılık unsuru bulunan, nüfus kayıtlarından mirasçılığın doğrudan çıkarılamadığı ya da itiraz edilen durumlarda mahkeme yolu işler.

Belgeyi güçlendiren tamamlayıcı kayıtlar şunlardır: murisin ölü kaydını gösteren nüfus kayıt örneği, mirasçıların nüfus kayıtları ve varsa evlilik ile boşanma kayıtları. Nüfus kaydının kapsamı nüfus kayıt örneği sayfasında, ölüm kaydı ise ölüm belgesi sayfasında ele alınmıştır.

Hangi hukuk uygulanır: taşınmaz ile taşınır ayrımı

Türk hukukunda taşınmazlara ilişkin miras, taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna göre çözülür; mirasçılık ve taşınır malvarlığı bakımından ise murisin millî hukuku esas alınır. Bu ayrımın pratik sonucu şudur: Türkiye’deki bir daire ile Québec’teki bir taşınmaz aynı mirasın parçası olsalar bile iki ayrı dosya üretir ve iki ayrı belge zinciri ister.

Bu yüzden “tek bir belgeyle her yerde iş görürüm” beklentisi kurulmamalıdır. Türkiye ayağındaki işlemlerin nasıl yürüdüğü Türkiye’deki miras işlemleri sayfasında, miras dosyasının bütün rotası ise miras rotası sayfasında anlatılmıştır.

Vasiyetname varsa değişen şey

Vasiyetname bulunması dosyayı hem kolaylaştırır hem karmaşıklaştırır. Kolaylaştırır, çünkü murisin iradesi yazılıdır. Karmaşıklaştırır, çünkü vasiyetnamenin geçerliliği, düzenlendiği yerin hukukuna ve şekil şartlarına göre değerlendirilir; ayrıca her iki düzende de saklı pay kuralları devreye girebilir.

Vasiyetname iki ülkeden birinde açılıp diğerinde kullanılacaksa, açılmasına ilişkin karar ve tutanaklar da belge zincirine girer. Bu kalemlerin çevirisinde terim seçimi kritiktir; kurum ve işlem adlarının nasıl aktarıldığı kurum adları sayfasında anlatılıyor. Fransızca tarafta mirasçılık tespiti için kullanılan işlemin terim çerçevesi terimce sayfasında yer alır.

Apostil bu dosyada aranır

Göç dosyalarının aksine miras dosyası bir hukuki işlemdir ve belgelerin resmîliği aranır. Türkiye’den giden veraset ilamına, mahkeme kararına ve nüfus kayıtlarına apostil istenmesi olağandır. Türkiye’den giden belgede apostil tek başına yeterlidir; ek bir tasdik zinciri kurulmaz. Mahkeme kararlarında apostili düzenleyen makam ile idari belgelerdeki makam farklıdır; ayrımı apostil makamı sayfasında okuyabilirsiniz.

Belge sırasını bozmayın

Sıra şudur: belge alınır, kesinleşme şerhi gerekiyorsa işlenir, apostil şerhi eklenir, çeviri en sonda ve şerhleri de içerecek biçimde yapılır. Apostilden önce yapılan çeviri, şerhi göstermediği için yeniden yapılır. Yanlış sıranın maliyeti yanlış sıra sayfasında anlatılmıştır.

Türkiye ayağında ne yapıyoruz

Noterlikten ya da sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesinin alınması; gerekiyorsa dava açılması ve takibi; murise ve mirasçılara ait nüfus kayıt örneklerinin temini; ölüm kaydının çıkarılması; kesinleşme şerhli karar örneklerinin adliyeden alınması; apostil başvurusunun takibi ve ıslak imzalı nüshaların gönderimi bizim yürüttüğümüz işlerdir. Yurt dışındaysanız Türk konsolosluğunda düzenlenen vekaletname bu işler için yeterlidir ve apostil gerektirmez; kapsamı vekaletname sayfasında anlatılmıştır.

Ters yön: Québec’teki mirasın Türkiye ayağı

Muris Québec’te vefat etmiş ve Türkiye’de malvarlığı bırakmışsa yön tersine döner. Bu durumda Québec’te üretilen belgeler apostil alır, Türkiye’ye gönderilir ve burada Türkçeye aktarılarak işleme konur. Bu yönün kuralları farklıdır ve Kanada belgesini Türkiye’de kullanma sayfasında ayrıca anlatılmıştır. Diğer eyaletlerde vefat hâlinde izlenen yol Kanada miras sayfasında, Québec’te vefat ve nakil işlemleri ise vefat ve nakil sayfasında ele alınmıştır.